Nang tụy và những điều cần biết

Các chức năng chính của tụy là sản xuất các enzyme tiêu hóa để phá vỡ thức ăn trong ruột non, và bài tiết hoocmon (đặc biệt là insulin và glucagon) để kiểm soát lượng đường trong máu.

Đôi khi các túi chứa chất lỏng có thể phát triển trên hoặc trong tuyến tụy – chúng được gọi là nang tụy. Các nang có thể lành tính (không ung thư) hoặc ác tính (ung thư).

Các nang lành tính thường phát triển từ tình trạng viêm tụy.

Nang giả và nang thật

Có hai loại nạng tụy thật, khác nhau bởi loại chất lỏng mà chúng chứa: Nang thanh dịch chứa một chất lỏng mỏng, và nang nhầy chứa một chất dịch dày hơn và nhớt hơn.

  • Các nang thanh dịch thường gần như  luôn lành tính, trong khi các nang nhầy ban đầu là lành tính nhưng có thể trở thành ung thư nếu không được điều trị.
  • Các nang nhầy có thể được phân chia thành các nhóm nhỏ hơn, ví dụ như các khối u nang nhầy có chứa mô buồng trứng, và u nhú nhầy trong ống tụy (phát triển trong ống tụy chính).

Nhiều nang tụy là những túi giả, không phải là ung thư. Trong khi những nang thật là các túi được lót bằng các tế bào biểu mô, các nang giả phát triển trong các khoang/khoảng trống trong tụy và được bao quanh bởi các mô sợi, không có biểu mô.

Các nang giả tạo được tạo ra do viêm tụy mạn tính, và caps tính,  khi các enzyme tiêu hóa của tụy được hoạt hóa sớm và bắt đầu tiêu hóa chính các tế bào tụy. Viêm tuỵ mạn tính thường gây ra bởi việc sử dụng nhiều rượu trong thời gian dài, và viêm tụy cấp thường do sỏi mật (theo sau đó là do thường xuyên uống rượu).

Theo báo cáo năm 2006 của tạp chí HPB, khoảng 5 đến 16% những người bị viêm tụy cấp phát triển nang giả tụy và 20 đến 40% những người bị viêm tụy mạn tính phát triển nang giả tụy.

Nguyên nhân gây ra nang tụy thật hiện chưa biết rõ, nhưng nang tụy thật thường liên quan đến các chứng rối loạn di truyền hiếm gặp, bao gồm bệnh von Hippel-Lindau và bệnh thận đa nang.

Nang tụy và những điều cần biết
Các triệu chứng và biến chứng của nang tụy

Nạng tụy, bao gồm cả nang giả tụy, thường không gây triệu chứng. Nếu có triệu chứng thì các triệu chứng có thể bao gồm:

  • Buồn nôn và ói mửa
  • Đau bụng trên, có thể lan ra sau lưng và sẽ đau nhiều hơn sau khi ăn hoặc uống (tình trạng đau này cũng là triệu chứng của viêm tụy)
  • Chướng bụng
  • U nang tụy có thể dẫn đến một số biến chứng, bao gồm:
  • Nhiễm trùng nang
  • Vàng da (vàng da và mắt), có thể xảy ra khi một khối u lớn chặn đường mật
  • Tăng huyết áp tĩnh mạch cửa

Nang giả tụy cũng có thể bị vỡ, phá hủy các mạch máu gần đó và gây xuất huyết tràn lan (chảy máu).

Nang giả tụy cũng có thể gây viêm phúc mạc, một tình trạng nhiễm trùng đe dọa đến mạng sống của màng lót khoang bụng (phúc mạc).

Phát hiện và điều trị nang tụy

Nang tụy có thể được phát hiện bằng các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh khác nhau, bao gồm:

  • Siêu âm bụng
  • Siêu âm nội soi
  • Chụp cắt lớp vi tính (CT)
  • Hình ảnh cộng hưởng từ (MRI) và một loại MRI đặc biệt cho gan, ống dẫn mật, túi mật và tụy, được gọi là cộng hưởng từ mật tụy
  • Nội soi ngược dòng mật tụy, một phương pháp sử dụng nội soi để giúp chụp X quang đường mật và ống tụy

Phẫu thuật là phương pháp điều trị chính cho nang tụy ác tính, nang lành tính có kích thước lớn và các nang lành tính có nguy cơ phát triển thành ác tính. Kỹ thuật phẫu thuật được sử dụng sẽ phụ thuộc vào vị trí của nang.

Nang giả tụy thường tự mất đi mà không cần điều trị. Tuy nhiên, các bác sĩ có thể phải can thiệp nếu nang giả tụy gây ra các triệu chứng dai dẳng, lớn hơn 6cm, hoặc cản trở tuyến tụy hoặc mật.

Các bác sĩ phẫu thuật có thể quyết định tạo ra một kết nối giữa nang và một cơ quan liền kề của ruột thay vì trực tiếp dẫn lưu dịch từ nang. Điều này cho phép nước từ tụy thoát ra khỏi cơ thể. Sự kết nối thường được thực hiện giữa nang và phần sau của dạ dày (một thủ thuật gọi là cystgastomyces), ruột non (cystjejunostomy), hoặc phần đầu của ruột (cystduodenostomy).

Thông tin thêm trong bài viết: Nang giả tụy

Viện y học ứng dụng Việt Nam
Theo Everydayhealth